AI in onze pers: het is er

In alle stilte hebben veel redacties het gebruik van AI verplicht gemaakt. De New York Times is daarbij hun groot voorbeeld. Redacteuren van de New Yorkse krant moeten verplicht hun werk voorleggen aan de AI-tool ‘Echo’. Ze krijgen dan een samenvatting van hun artikel, teksten voor sociale media, een voorstel tot betere koppen en zelfs een nieuwskwis om op sociale media te zetten. Allemaal zaken waar een volbloed journalist minder goed in is, en nu bijgestaan wordt door een AI-assistent.

Deze verplichting is ondertussen ook ingeburgerd op enkele van onze nieuwsredacties. Dit zijn allemaal taken die elke rechtgeaarde journalist haat en die hij met liefde aan de robots overlaat. Jobs zal dat niet kosten, maar dat betekent niet dat op de redactie elke job veilig is.

Het eind van de lokale sportverslaggever

De meest spectaculaire toepassing momenteel is de regionale sportverslaggeving. De Koninklijke Belgische Voetbalbond publiceert korte nota’s zoals: 

Zoetenaaie – Ledeberg: 0-1. 4^de minuut, 0-1. Rust: vervanging Ledeberg: Peeters ipv Coverts

Artificiële intelligentie zet deze info om in leesbare zinnen: 

In de vierde minuut komen de bezoekers op voorsprong. Bij de rust vervangt Ledeberg Coverts door Peeters. De eindstand blijft 0-1 in het voordeel van Ledeberg.

Dit is de dood van de regionale sportverslaggevers die met hun hobby een zakcentje bijverdienen. Er zijn plannen om deze techniek uit te breiden naar andere domeinen zoals weerberichten en kort financieel nieuws met beurstrends of kwartaalresultaten.

Het eind van de vertaler

Een tweede en wijd verspreide toepassing van AI is de vertaling. Alweer komt het voorbeeld uit het buitenland. Le Monde brengt dagelijks een dertigtal artikels voor het Engelstalig publiek – vertaald door AI. Een idee dat overgenomen werd door De Standaard met ‘DS en français’. 

De vertaling wordt bij beide kranten nog steeds nagekeken door een journalist. Bij De Standaard geeft men als reden dat de vertaalrobot bijvoorbeeld ‘de burgemeester’ vertaalt naar ‘le maire’, terwijl we in België eerder ‘le bourgmestre’ gebruiken. Het is natuurlijk slechts een kwestie van tijd vooraleer de vertaalsoftware onze lokale gevoeligheden leert beheersen.

Het eind van de eindredacteur

En dan het grote nieuws, voorlopig nog enkel gefluisterd in de wandelgangen. In de hogere regionen van zowat alle redacties valt hetzelfde te horen: de eindredactie is ten dode opgeschreven. Binnenkort neemt AI die rol volledig over. Fact checken en taalcontrole worden geautomatiseerd. De huidige generatie aan eindredacteurs zal de laatste zijn.

Nieuw: data scraping

Artificiële intelligentie zal niet alleen sommige jobs vervangen, het maakt ook een nieuwe vorm van journalistiek mogelijk: data scraping. De robot zoekt nieuws in de lawine van gegevens die dagelijks de redacties overspoelt. Een goed voorbeeld zijn de miljoenen jaarverslagen neergelegd bij de Nationale Bank. AI wroet zich als een mol door deze berg, op zoek naar anomalieën of onverwachte verliescijfers. 

Bij de Standaardgroep wordt zeer concreet nagedacht om informatie uit vele bronnen bijeen te schrapen en daaruit nieuwswaardige onderwerpen te selecteren. Die bronnen zijn onder meer de persbureaus (AFP, Reuters en Belga), Testaankoop, Oxfam, de universiteiten, de VRT, het Vlaams Parlement, de Europese Commissie en de sociale media van Belgische politici.

De robot selecteert de informatie op nieuwswaarde, signaleert het onderwerp en vervolgens schrijft een journalist het verhaal. Dit is nog toekomstmuziek, maar het staat wel degelijk voor de deur. 

De charters

Knack, Trends, De Tijd en andere hebben een AI-charter dat strikte richtlijnen oplegt. Zeer kort samengevat: je mag AI gebruiken als één van je bronnen, maar niet om teksten te schrijven. Ook foto’s met AI bijwerken is een absolute no no. Ik weet van één ontslag dat in alle stilte is gevallen nadat de redacteur een De Sutter-ken deed en met Chat GPT uit de bocht ging.

De nood aan heldere richtlijnen voor de redactie werd duidelijk na de ramp bij Ventures Media. Dit is de uitgever van Elle, Marie Claire, Forbes en Psychologies. Vorige zomer kwam aan het licht dat deze bladen artikels lieten schrijven door AI. De auteursnamen waren verzonnen. De ‘auteurs’ kregen zelfs een profielfoto die door AI gecreëerd werd. De geloofwaardigheid van die bladen kelderde. De redacties zijn nu als de dood voor zo’n schandaal en hebben duidelijke richtlijnen uitgevaardigd in hun charters. 

Dat wil niet zeggen dat er geen experimenten gebeuren. De Tijd heeft bijvoorbeeld enkele maanden geleden een AI-consultant gevraagd om, los van de normale krant, een volledige krant met AI te maken. Het resultaat was lachwekkend slecht. Het werd zelfs pure kolder toen hoofdredacteur Peter De Groote door AI ‘geïnterviewd’ werd, en AI niet besefte dat het vragen moest stellen. 

Kortom, redactioneel werk is nog altijd mensenwerk. De betere journalistiek is gebaseerd op menselijke contacten en vertrouwelijke informatie. En daar kan AI niet in doordringen. Dat houdt niet tegen dat er al heel wat zijdelingse taken naar AI toegeschoven worden en sommige beroepen op hun laatste benen lopen. Als jijzelf of je kroost plannen zou hebben om een carrière uit te bouwen als vertaler of eindredacteur, is mijn tip: niet doen! Maar voor ware journalisten is er nog geen wolkje aan de horizon. Integendeel, zij krijgen met artificiële intelligentie een assistent die saaie klussen zoals samenvattingen voor X uit handen neemt en in bergen gegevens snel informatie vindt die vroeger verborgen bleef. De grote initiële schrik dat AI volledige redacties zou wegvagen is weggedeemsterd. 

P.S. Ruim twee jaar geleden schreef ik een blogpost over de redactionele kwaliteiten van artificiële intelligentie. Dat vind je hier.